اتوكلاو كه با بخار مخصوص كه طبق دستور كاتالوك استفاده میشود وبهترین طریق استریل كرن وسایل میباشد .این طریقه استریلكردن كلیه میكرب ها اعم از معمولی و اسپور ها را از بین می برد ومدت زمان آن برای وسایل  فلزی و پارچه ای فرق می كند.

طرز بسته بندی كرن وسایل در اتوكلاو
 

اصولا وسایلی كه برای استریل كردن امده می شود باید یك اندازه معین باشد  تا استریل شود  

بزرگترین  اندازه35*40*سانتیمتر باید سعی شود كه اندازه آن بزرگتر نباشد

وسایل طوری در اتوكلاو چیده شود كه بخاربتواند به اسانی ازلای وسایل عبور كند و حتما لای داخلی پتكها را نوار اتوكلاو بزنید كه مطمن باشید در موقع مصرف كه نوار آن تغییر رنگ داده و دستكشها را كه می خواهید استریل كنید در پارچه دو لایه ضخیم بپیچید ومدت زمان ان را مطابق دستور اتوكلاو بگیرید  كه معمو لا 15دقیقه است اگر وسایلی را ه می خواهید در اتوكلاو بگذارید به روغن آلوده است سعی كنید ان را پاك كنید و سپس در اتوكلاو بگذارید معمولا درجه حرارت 250 درجه فارانهایت است زمان ان برای وسایل لاستیكی وسند ها 15 دقیقه است و برای وسایل لاستیكی 40 دقیقه برای  وسایل فلزی 50 دقیقه معمولا اتوكلاو های سریع3 دقیقه ای و دمای آن 250 درجه فارانهایت است البته این زمان ها برای اتوكلاوهای مختلف فرق می كند بایستی دركاتالوگ مدت زمان دقیق را كنترل كرد سعی كنید تمام پارچه هایی كه برای پیچیدن پكها به كار برده می شود دولایه و بدون پارگی وسوراخ باشد.


طریقه گذاشتن وسایل داخل اتوكلاو

1-سعی كنید وسایل بزرگ را با وسایل كوچك یكی در میان بگذارید که بخار از كلیه لایه ها عبور كند

2- اگرشیشه محلول داخل اتوكلاو بگزارید سعی كنید در آن را باز بگزارید ویا جا داشته باشند وگر نه می شكنند 

3-قبل از گذاشتن وسایل داخل اتوكلاو نوار اتوكلاو تاریخ آن را كنترل كنید

4-سعی كنید دستكشها و وسایل لاستیكی كه احتیاج به زمان معین  معمولا 15 دقیقه دارند در یك اتوكلاو بگذارید

5-اگر بیكس های فلزی داخل اتوكلاو می گذارید .دریچه های اطراف ان را باز كنید و بعد داخل اتوكلاو بگذارید

6-اگر وسایلی هستند كه طرز مصرف ان را نمی دانید حتما سوال كنید مخصوصا در مورد وسایل اتاق عمل


انواع گرافت ها وانواع وسایل دیگر

 

خشك شدن لوازم استریل

 

هیچگاه بعد از باز كردن درب اتوكلاو وسایل را خارج نكنید چون وسایل اتوكلاو. احتیاج به مدت زمان دارند یچ عنوان از اتوكلاو خارج نكنید چون قابل استفاده

نیست و هر جا كه بگذارید رطوبت لایه خارجی گرد و خاك میكرب ها را به خود جذب می كند و. وسایل غیر استریل خواهد شد

 

 استرلیزاسیون : روشها و دستگاه ها

مرحله آخر از سیكل مزبور، استریلیزاسیون است، روشهای مختلفی برای استریلیزاسیون وجود دارد:
- روش استفاده از بخار (گرمای مرطوب)
- روش استفاده از هوای خشك (گرمای خشك)
- اتیلن اكساید،
- روش پلاسما و دیگر روش های غیر رسمی


روش استفاده از بخار (اتوكلاو) قابل كنترل، آسان، بدون باقیمانده، سریع، قابل انبار، معتبر، دارای نشانگر (‏indicator‏ ) است و از آنجا كه در مقایسه با سایر روشها به ابزارآلات آسیب كمتری می‌رساند، به عنوان بهترین روش استریل در نظر گرفته شده است.
با توجه به نوع ابزارآلات، اتوكلاوها به سه كلاسN‏.‏S‏ و ‏B‏ طبقه‌بندی می‌شوند. این طبقه‌بندی به منظور صحت عملكرد استریلیزاسیون با توجه به نوع وسایل صورت می‌گیرد.

كلاس ‏N‏:
 بر اساس استاندارد این اتوكلاو قادر است ابزار آلات جامد بدون پوشش را استریل نماید. بدین ترتیب تضمینی برای استریل وسایل پوشش‌دار (اعم از پارچه یا كاغذ های مدیكال ) و نیز وسایل حفره دار وجود ندارد. این سیستم فاقد پمپ ‏Vacuum‏ میباشد.اما در طراحی بعضی از كارخانه‌های سازنده در این نوع اتوكلاو سیستم خشك كن و نیز امكان استریل وسایل بسته‌بندی شده در كاغذ های مدیكال وجود دارد، بنابراین در خرید این نوع اتوكلاو بسیار دقت نمایید.

كلاس ‏S‏:
 وسایلی كه در این نوع اتوكلاو می‌توان استریل نمود توسط كارخانه سازنده مشخص می‌شود. این اتوكلاو می‌تواند ابزار آلات بدون پوشش جامد یا پوشش دار جامد، مواد نساجی مثل پارچه، گاز تك لایه و وسایل سوراخ دار ‏B‏ را استریل نماید.
یك اتو كلاو كلاس ‏S‏ می‌تواند با پمپ وكیوم یا بدون آن تجهیز شود و قطعاً دارای سیكل خشك‌كن است.

كلاس ‏B‏:

این اتوكلاو می‌تواند تمام انواع اینتسترومنتها برای مثال پوشش دار جامد و بدون پوشش، مواد نساجی و اینسترومنتهای سوراخ دار مدل ‏B‏ و مدل ‏A‏ را استریل نماید. اتوكلاوهای دارای پمپ وكیوم قدرتمندی است كه می‌تواند تا حدود 9/0- بار خلاًً ایجاد كند.
دما و فشار در اتوكلاو مطابق استانداردهای بین‌المللی توسط كارخانه سازنده تنظیم می‌شود. بر اساس استاندارد در دمای ‏‎0c‏ 121 و فشار ‏bar‏ 2/1 ابزارآلات باید حداقل به مدت 15 دقیقه، تحت فرآیند استریلیزاسیون قرار گیرند و در دمای ‏‎0c‏ 134 و فشار ‏bar‏ 1/2 مدت زمان استریلیزاسیون حداقل 3 دقیقه است.

‏
اتوكلاو 3 دقیقه ای ، یك اصطلاح نادرست


در اتاق‌های عمل، كلینیك‌ها و مراكز دندانپزشكی‌ به منظور انجام عملیات استریلیزاسیون، استفاده از اتوكلاوهای سریع (‏fast‏ ) و در نتیجه با حجم كم توصیه می‌شود.

 اتوكلاوهای سریع (‏fast‏ ) یا به اصطلاح نادرست 3 دقیقه‌ای، مطابق استاندارد باید دارای حداقل زمان استریلیزاسیون مطابق با دما باشد. این حداقل زمان همان‌طور كه گفته شد، در دمای 134 درجه سانتی گراد ( 3 دقیقه) و در دمای 121 درجه سانتی گراد  (15 دقیقه)، تعیین شده است اما كل مدت زمان كار دستگاه اتوكلاو از فشار دادن دكمه ‏start‏ (شروع كار) تا پایان كار سیستم، مجموع سه زمان : ‏Preheating Time‏ (زمان اولیه) ، ‏Sterilization Time‏ (زمان استریلیزاسیون) و ‏Drying Time‏ (زمان خشك شدن) است.
در مورد زمان استریلیزاسیون توضیح داده شد، زمان خشك كردن در اتوكلاو مجهز به سیستم خشك‌كن نیز توسط كمپانی سازنده تعیین می‌شود و مقدار آن ثابت است.

 لیكن زمان ‏Preheating‏ (زمان اولیه) وابسته به پارامترهای دیگری است. چنانچه اتوكلاو مجهز به پمپ وكیوم باشد "زمان اولیه" وابسته به تعداد دفعات وكیوم و نوع دستگاه، متفاوت خواهد بود. ضمناً عواملی همچون دمای محیط اطراف و دمای اولیه چمبر و نیز نوسانات برق شهر در تعیین زمان اولیه ‏‎(Preheating)‎‏ نقش بسزایی دارد.پس اصطلاح اتوكلاوهای 3 دقیقه ای بدون شك غلط و فاقد اعتبار است.


بررسی اهمیت وكیوم در اتوكلاو:

درب اتوكلاو را بسته و دكمه شروع (‏start‏ ) فشرده می‌شود، عملیات دستگاه آغاز می‌گردد. در این لحظه در داخل چمبر اتوكلاو بسته‌های هوایی وجود دارد. این بسته‌های هوایی به علت اختلاف الاستیسیته فیزیكی با بخار تركیب نمی شود و سرد باقی می‌مانند و در نتیجه از استریلیزاسیون جلوگیری می‌كنند. ضمناً وجود بسته‌های هوایی در ابزارآلات حفره‌دار انكارناپذیر است. بنابراین لازم است راه حل مناسبی برای از بین بردن این بسته‌های هوایی ارائه شود.

پمپ وكیوم؛ تضمین استریلیزاسیون مناسب

اكثر اتوكلاوها به سیستم وكیوم ترمودینامیك مجهز هستند، اما این سیستم صرفاً موجب از بین رفتن بسته‌های هوایی داخل چمبر خواهد شد، بدین‌ترتیب بسته‌های هوایی داخل ابزارآلات حفره‌دار همچنان سرد و غیر استریل باقی خواهند ماند. به منظور استریل نمودن ابزارآلات حفره دارد (مانند توربین در دندانپزشكی) نیاز به پمپ وكیوم مجزا است. وجود پمپ دو مزیت اصلی دارد:

1)    آنكه قبل از شروع سیكل استریل جهت خارج كردن بسته‌های هوایی‏2)  در پایان عملیات دستگاه به منظور خشك كردن ابزارآلات وارد عمل خواهد شد.


نكات كلی كه در خرید دستگاه اتوكلاو باید به آن دقت نمود:


* با توجه به فشاری كه دستگاه در آن كار می‌كند، لازم است در اتوكلاو مجهز به سیستم قفل مكانیكی و نیز الكترومگنتیك باشد و تا زمانیكه فشار دستگاه به صفر نرسد، درب دستگاه باز نشود،
*جنس چمبر حتی المقدور از جنس فولاد ضد زنگ ( (stainless steel‏  بوده و المنت دور تا دور چمبر قرار گرفته باشد تا گرما كاملاً به طور یكنواخت توزیع گردد 2)  در پایان عملیات دستگاه به منظور خشك كردن ابزارآلات وارد عمل خواهد شد

*جنس چمبر حتی المقدور از جنس فولاد ضد زنگ ( (stainless steel‏  بوده و المنت دور تا دور چمبر قرار گرفته باشد تا گرما كاملاً به طور یكنواخت توزیع گردد،‏

*چاپگر به منظور مستندسازی عملیات استریلیزاسیون، گزینه مناسبی در دستگاههای اتوكلاو است.

*جدیدترین نوع اتوكلاوها مجهز به سیستم Water Clean‏ است، بدین ترتیب دستگاه به‌طور مستقیم به لوله كشی آب شهر متصل شده و نیاز به آب مقطر از میان می‌رود.

 ‏
* اتوكلاوهای سریع (fast‏ ) با كاهش زمان خشك‌كردن، سرعت عملیات دستگاه را به مراتب افزایش می‌دهند. سیكل ‏flash‏ در كنار سیكلهای 121 درجه سانتی‌گراد (بدون پوشش و با پوشش) و سیكل  134 درجه سانتی‌گراد (بدون پوشش و با پوشش) موجب افزایش سرعت دستگاه می‌شود.
‏    

اتوكلاو(بخار، اتوماتیك )


اتوكلاو بخار به دستگاهی اطلاق میشود كه در آن درجه حرارت باید با استفاده از بخار قابل دستیابی باشد. در قرن نوزدهم برای اولین بار، اتوكلاوهای بخار برای استریل كردن مایعات بكار گرفته شد ولی با پیشرفت علم و تكنولوژی در حال حاضر از این دستگاه برای موارد متفاوتی از قبیل مایعات، تجهیزات و سایر موارد استفاده میشود . فضای فیزیكی دستگاه اتوكلاو باید به گونه ای طراحی گردد كه ورود وسایل استریل از یك در و خروج آنها از در دیگر باشد .
چینش وسایل در داخل اتوكلاو باید به صورت عمودی باشد و فضای خالی بین آنها وجود داشته باشد كه بخار به راحتی در میان آنها نفوذ كند. وزن بسته ها بهتر است 5 تا 7 كیلو باشد و ابعاد آن نیز بسیار كوچك یا بسیار بزرگ نباشد.
استاندارد EN554مربوط به كنترل دوره ای اتوكلاوهای بخار است . بر اساس این استاندارد محفظه دستگاه باید قابلیت جا دادن پانل هایی به ابعاد mm600×mm300×mm300 و یا ضرایبی از این ابعاد را داشته باشد. در نهایت وسایل از در دیگری خارج شده و در قفسه مخصوص لوازم استریل چیده میشوند.
اجزای تشكیل دهنده اتوكلاو اتوماتیك :
دارای دو صفحه مدرج دایره ای شكل جهت نمایش میزان فشار جكت (فشار دستگاه ) و فشار چمبر (فشار محفظه) میباشد.
 دارای دكمه ای است جهت انتخاب جنس ماده ای كه قرار است  وارد دستگاه شود.
این دستگاه دارای شیلنگ تخلیه و كمپرسور ( جهت فشرده كردن بخار) می باشد . بر سر راه شیر ورودی هوا یك منبع روغن وجود دارد تا هوای خشك وارد دستگاه نشود و دستگاه آسیب نبیند.
 در دستور كار هر اتوكلاو مراحل هفت گانه زیر قرار دارند :
1- خطای استریل   2- درب استریل (كه در پشت دستگاه قرار دارد برای خروج وسایل استریل شده) 3- درب غیر استریل (جلوی دستگاه قرار دارد برای ورود وسایل غیر استریل ) 4- سیكل خلاء ( خالی كردن فشار داخل محفظه توسط پمپ خلاء ) 5- سیكل استریل   6- سیكل خشك كن    7- اتمام سیكل ..